Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Diğer
0 - 273
Vâsıt, Bağdat
3. Sıra (2)
5. Sıra (4)
6. Sıra (7)
7. Sıra (1)
Diğer
0 - 279
Bağdat
5. Sıra (3)
6. Sıra (19)
7. Sıra (6)
8. Sıra (1)
Diğer
253 - 348
Rey
5. Sıra (2)
6. Sıra (16)
7. Sıra (42)
8. Sıra (24)
9. Sıra (7)
Diğer
328 - 417
Bağdat
6. Sıra (2)
7. Sıra (1)
8. Sıra (15)
9. Sıra (9)
10. Sıra (2)
Sahabî
- 60
Medine, Kufe, Mısır, Tiflis
1. Sıra (61)
2. Sıra (1)
Hazrec kabilesinin ileri gelenlerinden Sad b. Ubâde’nin oğlu olan Ebü’l-Fazl Kays b. Sad el-Ensârî, küçük yaşlardan itibaren Hz. Peygamber’in hizmetine verilmiş ve on yıl boyunca Resûl-i Ekrem’in yanından ayrılmamıştır (İbn Sad, et-Tabakât, VI, 52). Bu süre zarfında gerçekleşen bütün gazvelere katılmış, Mekke’nin fethi sırasında ensarın sancağını taşıma şerefine nail olmuştur (İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-gâbe, IV, 215). Ayrıca Hz. Peygamber tarafından Yemen’deki Sudâ kabilesini İslâm’a davet etmek üzere görevlendirilen 400 kişilik seriyyenin kumandanlığını yapmıştır. Hz. Peygamber’den sonra Kâdisiye Savaşı’na ve Mısır’ın fethine katılan Kays b. Sa'd, Hz. Alî döneminde Mısır valiliğine tayin edilmiştir. Burada muhalif gruplara karşı oldukça ılımlı ve akılcı bir politika izleyerek büyük bir iç çatışmanın önüne geçmiştir (Taberî, Târîh, IV, 547). Cemel Vak‘ası’ndan itibaren Hz. Alî’nin yanından ayrılmamış; Sıffîn ve Nehrevan gibi kritik savaşlarda üst düzey kumandanlık görevleri üstlenmiştir. Askerî disiplini ve zekâsı sebebiyle, Hz. Alî tarafından kurulan "şurtatü’l-hamîs" adlı özel birliğin başına getirilmiştir (Zehebî, Siyeru A‘lâmi’n-Nübelâ, III, 105).
Hz. Alî’nin şehadetinin ardından Hz. Hasan’ın yanında yer alan Kays b. Sa'd, Iraklılar tarafından ordunun başkumandanlığına getirilmiştir. Muâviye ile yapılan müzakereler sırasında taraftarlarının can ve mal güvenliğini garanti altına alan bir antlaşma yapmış, ardından ümmetin birliği adına biat etmiştir (Taberî, Târîh, V, 164). Keskin zekâsı sebebiyle "Arap dâhileri" arasında sayılan Kays b. Sad, aynı zamanda babasından tevarüs eden eşsiz cömertliğiyle tanınmıştır. Hayatının son yıllarını Medine’de sade bir şekilde geçirmiş ve 60 (680) yılında orada vefat etmiştir (Zehebî, Siyeru A‘lâmi’n-Nübelâ, III, 112).
Tabiîn
0 - 0
Kufe
1. Sıra (1)
2. Sıra (7)
3. Sıra (4)
Tabiîn
0 - 100
Kufe
1. Sıra (1)
2. Sıra (4)
3. Sıra (59)
4. Sıra (3)
Etbau'-Tabiîn
81 - 155
Cezire
2. Sıra (1)
3. Sıra (6)
4. Sıra (4)
5. Sıra (4)
6. Sıra (1)
7. Sıra (2)