Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Tabiîn
0 - 152
Kufe
2. Sıra (2)
3. Sıra (40)
4. Sıra (46)
5. Sıra (4)
Etbau'-Tabiîn
0 - 193
1. Sıra (6)
3. Sıra (18)
4. Sıra (152)
5. Sıra (55)
Sahabî
- 71
Medine, Kufe
1. Sıra (871)
2. Sıra (35)
Medine’nin Evs kabilesine mensup olan Ebû Umâre el-Berâ b. Âzib b. el-Hâris el-Ensârî, Medine’de doğmuştur. İslamiyet’i hicretten önce Hz. Peygamber tarafından Medine’ye muallim olarak gönderilen Mus‘ab b. Umeyr vasıtasıyla öğrenmiştir. Bedir Savaşı’na katılma talebi yaşı küçük olduğu için Hz. Peygamber tarafından kabul edilmemiş; ancak on beş yaşlarında iken katıldığı Uhud Gazvesi’nden itibaren Resûl-i Ekrem’in yanında bütün seferlerde yer almıştır. Hz. Peygamber ile birlikte on dört (veya on sekiz) savaşa iştirak etmiş, çeşitli seriyyelerde görev almış, bilhassa Huneyn Gazvesi’nde büyük yararlık göstermiştir. Ayrıca Hâlid b. Velîd kumandasında Yemen’e gönderilen orduya katılmıştır (İbn Sa'd, et-Tabakât, IV, 364-368; Zehebî, A'lâmün-Nübelâ, III, 194-196).
Hulefâ-yi Râşidîn devrinde de askerî ve ilmî faaliyetlerini sürdüren Berâ b. Âzib, İran coğrafyasındaki Rey ve Tüster fetihlerinde görev almıştır. Hz. Ali’nin halifeliği döneminde onun yanında yer alarak Cemel, Sıffîn ve Nehrevan savaşlarına katılmıştır. Savaşların ardından Kûfe’ye yerleşmiş, hayatının kalan kısmını cihad etmek, hadis rivayet etmek ve fıkıh dersleri vermekle geçirmiştir. Hadis ilmindeki birikimini doğrudan Hz. Peygamber’in yanı sıra babası Âzib, Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Bilâl-i Habeşî ve dayısı Ebû Bürde b. Niyâr gibi sahâbîlerden tahsil etmiştir (İbn Hacer, el-İsâbe, I, 278-279).
Kendisinden ashaptan Abdullah b. Yezîd el-Hatmî ve Ebû Cühayfe es-Süvâî; tâbiînden ise Adî b. Sâbit, Sa‘d b. Ubeyd, Ebû İshak es-Sebîî ve daha pek çok ravi hadis nakletmiştir. Rivayet ettiği toplam 300 üzeri hadis ile meşhur râvi sahâbîler arasında yer almıştır. Bu rivayetlerin yirmi ikisi Sahîh-i Buhârî ve Sahîh-i Müslim’de müştereken (müttefekun aleyh), on beşi sadece Buhârî’de, altısı ise sadece Müslim’de yer almaktadır. Hadislerinin büyük bir bölümü Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’inde toplanmıştır. Berâ b. Âzib, 71 (690) veya 72 (691) yılında seksen küsur yaşlarında iken Kûfe’de vefat etmiştir (Zehebî, A'lâmün-Nübelâ, III, 194-196).
Sahabî
- 36
Medine, Kufe, Şam, İsfehan, Medain, Musul, Ammûriye, Nusaybin, Kudüs, Râmehürmüz
1. Sıra (218)
İslam’ı kabul eden İran asıllı ilk sahâbî olan Selmân-ı Fârisî, Müslüman olmadan önceki adıyla Mâhbe b. Bûzehmeşân, Cey kentinde dünyaya gelmiş ve bir Mecûsî olarak yetişmiştir. Hakikat arayışı doğrultusunda ailesinin muhalefetine rağmen Hristiyanlığı seçerek Dımaşk, Musul, Nusaybin ve Ammûriye gibi ilim merkezlerine yolculuk etmiştir. Ammûriye’deki bir rahibin vefat etmek üzereyken kendisine Arap yarımadasında Hanîf dini üzere son bir peygamberin geleceğini, hediyeyi kabul edip sadakayı almayacağını ve kürek kemikleri arasında nübüvvet mührü bulunacağını haber vermesi üzerine bir ticaret kervanıyla Hicaz’a doğru yola çıkmıştır. Yolda kervandakilerin hıyanetiyle köle olarak satılan ve nihayetinde Medine’de Benî Kurayza mensubu bir yahudiye satılan Selmân, Hz. Peygamber’in Medine’ye hicret edip Kubâ’ya geldiğini duyunca hemen yanına gitmiş, rahipten öğrendiği nübüvvet alametlerini sınayarak Müslüman olmuştur (İbn Sa'd, et-Tabakât, IV, 75-93; Zehebî, A'lâmün-nübelâ, I, 505-557).
Kölelik statüsü sebebiyle Bedir ve Uhud gazvelerine katılamayan Selmân-ı Fârisî, Hz. Peygamber’in teşviki ve ashâbın yardımıyla efendisiyle mükâtebe sözleşmesi yaparak hürriyetine kavuşmuştur. Hendek Gazvesi öncesinde Medine’nin savunulması amacıyla hendek kazılması fikrini ortaya atarak askerî stratejide büyük bir dönüm noktası oluşturmuş, hendek kazımındaki gayreti ve başarısı üzerine Hz. Peygamber “Selmân bizden, Ehl-i beyt’tendir” diyerek onu iltifata mazhar etmiştir. Tâif Kuşatması’nda mancınık ve debbâbe gibi savaş araçlarının yapımını sağlayarak bizzat kullanan Selmân, Hendek Gazvesi’nden itibaren Hz. Peygamber ile birlikte tüm askerî seferlerde aktif olarak yer almıştır (İbn Sa'd, et-Tabakât, IV, 75-93).
Hz. Ömer ve Hz. Osman dönemlerinde gerçekleşen Kâdisiye, Belencer, Celûlâ fetihlerine ve Kûfe şehrinin kuruluşuna katılan Selmân-ı Fârisî, daha sonra Medâin valiliğine tayin edilmiştir. Devlet adamlığı ve valiliği döneminde dahi son derece mütevazı ve zâhidâne bir hayat sürmüş, kendisine bağlanan devlet tahsisatını sadaka olarak dağıtıp kendi el emeği olan hasır dokumacılığı ile geçimini sağlamıştır. Geniş tecrübesi, zühdü, ilme düşkünlüğü ve Ashâb-ı Suffe arasındaki özel konumuyla tanınan Selmân-ı Fârisî, hicrî 35 (656) yılı sonlarında veya 36 (656) yılı başlarında Medâin’de vefat etmiştir (İbn Sa'd, et-Tabakât, IV, 75-93).
Rumca, İbranice ve Farsça gibi dilleri bilmesi, ilâhî kitapları incelemiş olması sebebiyle "sâhibü’l-kitâbeyn" ve ilim deryası olarak nitelendirilen Selmân-ı Fârisî, Fâtiha sûresini Farsçaya tercüme ederek Kur'an tercüme tarihinin ilk adımlarından birini atmıştır. Hz. Peygamber’den naklettiği rivayetler Kütüb-i Sitte başta olmak üzere temel hadis eserlerinde yer almış, kendisinden İbn Abbas ve Ebû Saîd el-Hudrî gibi birçok sahâbî ve tâbiî hadis rivayet etmiştir. Hem tasavvufî silsilelerde ve fütüvvet teşkilatında hem de İslam düşünce tarihinin farklı fırkalarında derin izler bırakan bu büyük sahâbî, zühd ve hikmetin simgelerinden biri kabul edilmiştir (İbn Sa'd, et-Tabakât, IV, 75-93; Zehebî, A'lâmün-nübelâ, I, 505-557; İbn Hacer, el-İsâbe, III, 141).
Tabiîn
90 - 167
Basra
1. Sıra (11)
2. Sıra (10)
3. Sıra (544)
4. Sıra (867)
5. Sıra (193)
6. Sıra (5)
7. Sıra (1)
Tabiîn
68 - 142
Basra, Şam
1. Sıra (5)
2. Sıra (447)
3. Sıra (110)
4. Sıra (35)
5. Sıra (3)
-
193 - 283
5. Sıra (7)
6. Sıra (39)
7. Sıra (14)
8. Sıra (3)
Diğer
134 - 220
Basra, Bağdat
1. Sıra (13)
3. Sıra (4)
4. Sıra (175)
5. Sıra (568)
6. Sıra (164)
7. Sıra (19)
9. Sıra (1)