Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
-
0 - 212
3. Sıra (2)
4. Sıra (1)
5. Sıra (18)
6. Sıra (5)
-
0 - 273
5. Sıra (1)
6. Sıra (10)
7. Sıra (3)
8. Sıra (1)
-
255 - 349
6. Sıra (3)
7. Sıra (7)
8. Sıra (7)
Tabiîn
2 - 65
Medine, Şam
1. Sıra (41)
2. Sıra (65)
3. Sıra (8)
Ebû Abdilmelik Mervân b. el-Hakem b. Ebi’l-Âs b. Ümeyye el-Ümevî, Hicretin 2. yılında (623-24) Mekke’de doğmuştur. Emevî Devleti’nin Mervânî kolunun kurucusu ve bu hânedanın dördüncü halifesi olarak İslâm tarihine geçmiştir. Hz. Osman’ın amcasının oğlu olan Mervân, onun halifeliği döneminde henüz yirmi yaşlarındayken devlet kâtipliği gibi kritik bir göreve getirilmiş; ancak bu görevde sergilediği bazı sert tutumlar ve halife adına aldığı idarî kararlar ashâb arasında hoşnutsuzluğa ve eleştirilere sebep olmuştur (İbn Sad, et-Tabakât, V, 35-43). Hz. Osman’ın evinin kuşatılması sırasında onu canı pahasına savunan ve çıkan çatışmalarda ağır yaralanan Mervân, halifenin şehid edilmesinin ardından Hz. Ali’ye biat etmeyerek Mekke’ye gitmiş ve Hz. Âişe’nin safında Cemel Vak’ası’na katılmıştır. Bu savaşta, Hz. Osman’ın katlinden sorumlu tuttuğu Talha b. Ubeydullah’ı bir okla öldürmüş, kendisi de yeniden ağır yaralanmıştır (Belâzürî, Ensâb, VI, 255-300). Muâviye b. Ebû Süfyân’ın iktidarı döneminde Bahreyn ve uzun yıllar Medine valiliği yapan Mervân, I. Yezîd devrinde Medine halkının Emevî yönetimine karşı ayaklanmasıyla zor durumda kalmış, ancak Harre Savaşı’nda Yezîd’in ordusuna askerî taktikler vererek zaferin kazanılmasında başrolü oynamıştır (Taberî, Târih, V, 293-295).
II. Muâviye’nin veliaht bırakmadan vefatı üzerine Emevî saltanatının sarsıldığı bir dönemde, başlangıçta Abdullah b. Zübeyr’e biat etmeyi düşünse de Ubeydullah b. Ziyâd’ın iknasıyla halifeliğe talip olmuş ve 64 (684) yılında Câbiye toplantısında halife ilân edilmiştir. Hemen ardından gerçekleşen Mercirâhit Savaşı’nda İbnü’z-Zübeyr taraftarlarını ağır bir yenilgiye uğratarak Suriye’de tam hâkimiyet sağlamış, akabinde Mısır’ı da ordusuyla bizzat savaşarak ele geçirmiştir. Siyasî ve askerî dehasının yanı sıra ilmî yönü de bulunan Mervân, hadisle meşgul olmuş ve Ebû Hüreyre’den bir hadis mecmuası derletmiştir (İbn Sad, et-Tabakât, V, 35-43). Saltanatın kendi soyunda devam etmesi için oğulları Abdülmelik ve Abdülazîz’i veliaht tayin eden Mervân, yaklaşık on aylık kısa bir halifelik döneminin ardından Ramazan 65’te (Nisan 685) Dımaşk’ta vefat etmiştir. Ölümüyle ilgili olarak, veliahtlıktan azlettiği Hâlid b. Yezîd’in annesi olan eşi tarafından uyurken boğulduğu veya veba salgınına yakalandığı rivayet edilmektedir (Zehebî, A'lâmü’n-nübelâ, III, 476-479).
-
186 - 280
5. Sıra (2)
6. Sıra (2)
7. Sıra (5)
-
266 - 344
5. Sıra (2)
7. Sıra (4)
8. Sıra (2)