Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Mürted
0 - 30
Medine Civarı
Benî Fezare kabilesine mensuptur. Doğduğunda dedesi Huzeyfe’nin ismiyle adlandırıldı; ancak geçirdiği kalıcı hastalık nedeniyle gözleri yuvasından çıkmış anlamına gelen Uyeyne lakabıyla meşhur oldu. Büyük oğluna izafeten Ebu Mâlik künyesiyle de anılır. Babası Hısn’ın tayiniyle kabilesinin reisliğini üstlendi. Hem Câhiliye’de hem de İslâm’da kabilesinin reisliğini yaptı. Büyük toplulukları idare eden, savaşçı ve iri cüsseli olan Uyeyne çıkarcı ve menfaatçi kimliğiyle tanınır.
Uyeyne, Câhiliye döneminde İkinci Ficâr savaşına sebep olan Ukaz Panayırı baskınını düzenleyen kişidir. Dûmetülcendel Seferi sırasında menfaati için Müslümanlarla bir antlaşma yaparak Hz. Peygamber ile olan münasebetini başlattı. Hendek Gazvesi’ne Ahzab ordusunun bir müttefiki olarak katıldı. Savaş sırasında Medine hurma hasadının üçte biri karşılığında antlaşma masasına otursa da arzu ettiği sonuca erişemedi. Hendek’ten dört ay sonra Gâbe’de yayılan deve sürüsüne saldırarak Hz. Peygamber’e ait yirmi sağmal deveyi gasp etti. Bunun üzerine Hz. Peygamber 400 kişilik bir orduyla Zûkared mevkiine sefer düzenledi. Hayber seferinde Yahudileri destekledi. Aynı yıl Gatafânlıların Medine’ye saldıracağı haberi üzerine 300 kişilik bir seriyye, Fezâre yurduna yollandı. Müslümanların güçlenmesiyle İslâm’a karşı ılımlı davranışlar sergiledi ve Mekke’nin Fethi’nden sonra Müslümanların safına katıldı. Huneyn Gazvesi’ne ve Tâif kuşatmasına katıldı ve ganimetten payını aldı. Benî Temîm üzerine düzenlenecek Benî Anber Seriyyesi’nin komutanlığına talip oldu ve elli adamıyla zekât vermeyenler üzerine yürüdü. Üstlendiği görevi başarıyla tamamladı ve kendi kabilesinin zekât âmilliği görevini yürüttü.
Hz. Ebu Bekir döneminde irtidad edip Tuleyha b. Huveylid’in safına geçti. Tuleyha’nın bertaraf edilmesiyle esir alınıp Medine’ye getirildi. Tekrar islâm dinini seçmesi üzerine serbest bırakıldı. Uyeyne’nin Hz. Osman döneminin ikinci devresinde öldüğü düşünülmektedir.
Kaba, kibirli ve menfaatçi birisi olarak bilinen Uyeyne, Hz. Peygamber’in odalarına kapıyı çalmadan girmesi, henüz örtünme ayetinin inmediği bir devrede Hz. Peygamber’in yanında bulunan Hz. Âişe’ye dil uzatması, Hz. Peygamber’in torunlarını öptüğünü görünce, on tane evladı olduğu halde hiç birisini böyle öpmediğini belirtmesi ve Hz. Peygamber’in evinin önüne giderek 'Ey Muhammed dışarı çık!' şeklinde bağırması gibi çirkin davranışlar bunlardan bazılarıdır. Sergilediği bu tavırlarla pek çok rivayetin işaret ettiği ana figürdür.