Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Sahabî
-
Medine, Mekke
1. Sıra (4)
Annesi Ervâ bint Küreyz dolayısıyla Hz. Osman’ın anne bir kardeşi olan Ümmü Külsûm bint Ukbe b. Ebî Muayt el-Ümeviyye, Mekkeli müşriklerin önde gelen liderlerinden Ukbe b. Ebû Muayt’ın kızıdır. Mekke’de hicretten önce İslâm’ı kabul edip Hz. Peygamber’e biat etmiş; ailesinin şiddetli muhalefetine rağmen Hudeybiye Antlaşması’nın (6/628) ardından bir gece Mekke’den gizlice çıkarak Medine’ye doğru tek başına yaya olarak yola çıkmıştır. Yanında hiçbir ailesi ve mahremi bulunmadan hicret eden yegâne Kureyşli kadın ve Resûl-i Ekrem’den sonra Mekke’den ilk hicret eden hanım sahâbî unvanını kazanmıştır (İbn Sa‘d, et-Tabakât, VIII, 230-231; Zehebî, Aʿlâmün-nübelâʾ, II, 276-277).
Hicretinin ardından öz kardeşleri Velîd ile Umâre onu geri almak üzere Medine’ye gelmiş ve Hudeybiye Antlaşması’nın Mekkeli kaçakların iade edilmesine dair maddesini gerekçe göstermişlerdir. Ancak Hz. Peygamber, antlaşma şartlarının kadınları kapsamadığını belirterek Ümmü Külsûm’ü teslim etmemiş; bu olay üzerine nazil olan Mümtehine Sûresinin 10 ve 11. âyetleri gereğince samimiyetle hicret ettiği tespit edilen mümin kadınların kafirlere iade edilemeyeceği ilahî hükümle sabitleşmiştir. Medine’ye yerleşince ilk olarak Hz. Peygamber’in azatlısı Zeyd b. Hârise ile evlenmiş; onun vefatının ardından Zübeyr b. Avvâm ile evlenerek bu evlilikten Zeyneb adında bir kız çocuğu dünyaya getirmiştir. Geçimsizlik sebebiyle boşandıktan sonra Abdurrahman b. Avf ile evlenmiş, bu evlilikten ileride tanınmış birer muhaddis olacak İbrâhim ve Humeyd doğmuştur. Abdurrahman b. Avf’ın vefatının (32/652) ardından dördüncü evliliğini Amr b. Âs ile yapmış ve evlendikten bir ay sonra Hz. Ali’nin halifeliği döneminde (656-661) vefat etmiştir (İbn Sa‘d, et-Tabakât, VIII, 230-231; İbn Hacer, el-İsâbe, IV, 491).
Hz. Peygamber’den rivayet ettiği on hadis Bakī b. Mahled’in el-Müsned’inde, Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’inde ve Nesâî dışındaki Kütüb-i Sitte eserlerinde yer almıştır. İnsanların arasını düzeltmek amacıyla söylenen yapıcı sözlerin yalan sayılmayacağına dair meşhur "İnsanların arasını düzeltmek amacıyla birinden ötekine uygun sözler taşıyıp hayırlı konuşan kimse yalancı sayılmaz" hadisinin râvisidir. Kendisinden oğulları İbrâhim ve Humeyd b. Abdurrahman ile Büsre bint Safvân hadis rivayet etmiş olup; cesareti, yüksek imanı ve Kur'an ayetlerinin inzaline vesile oluşuyla İslam tarihinin en müstesna hanım sahâbîleri arasında yer almıştır (Zehebî, Aʿlâmün-nübelâʾ, II, 276-277).
0 - 250
Bağdat
5. Sıra (1)
6. Sıra (4)
7. Sıra (1)