Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Tabiîn
0 - 194
Kufe, Bağdat
1. Sıra (1)
3. Sıra (3)
4. Sıra (20)
5. Sıra (19)
7. Sıra (1)
Etbau'-Tabiîn
0 - 0
2. Sıra (1)
3. Sıra (134)
Tabiîn
0 - 104
Medine, Kufe
1. Sıra (20)
2. Sıra (425)
3. Sıra (12)
4. Sıra (3)
5. Sıra (1)
Sahabî
- 42
Mekke, Kufe, Basra, Habeşistan, İsfehan, Dımeşk, Yemen, Aden, Zebid
1. Sıra (1333)
2. Sıra (29)
Yemen’in Zebîd şehrinde oturan Eş‘ar kabilesine mensup olan Ebû Mûsâ Abdullâh b. Kays b. Süleym el-Eş‘arî, Mekke’de İslâm’ı kabul ettikten sonra kabilesinin yanına dönmüştür. Daha sonra elli iki kişilik bir heyetle Medine’ye gitmek üzere yola çıkmış, ancak gemilerinin kötü hava şartları sebebiyle Habeşistan’a sürüklenmesi üzerine bir süre burada kalıp 7 (628) yılında Hayber’in fethi sırasında Medine’ye dönerek Hz. Peygamber’in huzuruna çıkmıştır. Resûl-i Ekrem’in sağlığında zekât toplama görevi üstlenen, ridde olaylarında Esved el-Ansî ile mücadele eden ve Suriye fetihlerine katılan Ebû Mûsâ; Hz. Ömer devrinde Basra valiliği ile kadılığına tayin edilmiştir. Görevi sırasında Nusaybin, Dînever, Kum, Kâşân, Ahvaz ve İsfahan gibi birçok şehrin fethinde önemli rol oynamış, Ahvaz kuşatmasında İran ordusunun komutanı Hürmüzân’ı esir almıştır. Daha sonra Kûfe valiliğine getirilmiş ve idarî sorumluluklarının yanı sıra Basra ve Kûfe halkına Kur'an ile fıkıh öğretmeyi sürdürmüştür (İbn Sa'd, et-Tabakât, IV, 105-116; Zehebî, A'lâmün-nübelâ, II, 380-402).
Cemel Vak‘ası’nda tarafsız kalmayı tercih ettiği için Hz. Ali tarafından valilikten azledilen Ebû Mûsâ, Sıffîn Savaşı öncesinde de Müslümanlar arasındaki iç çatışmalara karşı durarak Kûfeliler’i fitneden uzak durmaya teşvik etmiştir. Sıffîn Savaşı sonrasında gerçekleşen Hakem Vak‘ası’nda Hz. Ali’yi temsil eden hakem olarak seçilmiş, ancak Amr b. Âs ile yürütülen müzakerelerin siyasi bir çıkmaza girmesi üzerine derin bir üzüntü yaşayarak siyasî hayattan tamamen çekilmiş ve uzlete ayrılmıştır. Hz. Peygamber’in sağlığında fetva veren dört sahâbîden biri ve Kur'an’ı bizzat Hz. Peygamber’den öğrenip ezberleyen sayılı hafızlardan olan Ebû Mûsâ, "Hz. Dâvûd'un sesine benzetilen" muazzam kıraati ve yüksek hayâ duygusuyla tanınmıştır. Zühd ve takvâ sahibi bir idareci olarak uzun yıllar valilik yapmasına rağmen dünya malına iltifat etmemiş, Basra ve Kûfe’de yetiştirdiği yüzlerce talebe ile bölgenin ilmî yapısına yön vermiştir (İbn Sa'd, et-Tabakât, IV, 105-116; Zehebî, A'lâmün-nübelâ, II, 380-402).
İslâm hukuk tarihinde yargılama usûlünün temel ilkelerini belirleyen Hz. Ömer’in ünlü adlî mektubunun muhatabı olan Ebû Mûsâ, mahkemelerde tarafsızlık, delil getirme yükümlülüğü ve kıyas mekanizması gibi askerî ve kazâî ilkelerin uygulanmasında öncü olmuştur. Hz. Peygamber’den ve önde gelen sahâbîlerden 360 hadis rivayet etmiş; rivayetleri Buhârî ve Müslim’in es-Sahîh'leri başta olmak üzere temel hadis külliyatında geniş yer bulmuştur. Kendisinden çocukları Ebû Bürde, İbrâhim ve Ebû Bekir’in yanı sıra Enes b. Mâlik, Saîd b. Müseyyeb ve Hasan-ı Basrî gibi dev isimler hadis nakletmiştir. Hayatının son yıllarını ibadet ve inzivayla geçiren bu büyük ilim, idare ve devlet adamı, 42 (662-63) yılında vefat etmiştir (İbn Sa'd, et-Tabakât, IV, 105-116; Zehebî, A'lâmün-nübelâ, II, 380-402).
Tabiîn
0 - 229
Mısır, Cezire, Harran
4. Sıra (18)
5. Sıra (28)
6. Sıra (14)
7. Sıra (4)
Tabiîn
53 - 128
Mısır
1. Sıra (2)
2. Sıra (10)
3. Sıra (266)
4. Sıra (137)
5. Sıra (53)
6. Sıra (6)
7. Sıra (1)
Tabiîn
0 - 90
Mısır
2. Sıra (138)
3. Sıra (36)
Tabiîn
0 - 228
Basra
1. Sıra (1)
2. Sıra (1)
4. Sıra (116)
5. Sıra (746)
6. Sıra (377)
7. Sıra (78)
8. Sıra (6)
Etbau'-Tabiîn
0 - 198
Basra
1. Sıra (18)
2. Sıra (4)
3. Sıra (50)
4. Sıra (953)
5. Sıra (740)
6. Sıra (290)
7. Sıra (19)
Tabiîn
0 - 117
Basra, Vâsıt
1. Sıra (185)
2. Sıra (1051)
3. Sıra (1140)
4. Sıra (521)
5. Sıra (20)
6. Sıra (2)