Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Sahabî
- 73
Medine, Mekke
1. Sıra (271)
2. Sıra (4)
Zâtünnitâkayn Esmâ bint Ebî Bekir es-Sıddîk b. Ebî Kuhâfe el-Kureşiyye et-Teymiyye, hicretten yirmi yedi yıl önce 595’te Mekke’de doğmuştur. Babası Hz. Ebû Bekir vasıtasıyla İslâm’ı kabul eden ilk on sekiz kişi arasında yer almaktadır (İbn Hişâm, es-Sîre, I, 254). Zübeyr b. Avvâm ile evlenen Esmâ bint Ebî Bekir, bu evlilikten Abdullah, Urve, Münzir, Âsım ve Muhâcir adlarında beş erkek; Hadîcetü’l-kübrâ, Ümmü’l-Hasan ve Âişe adlarında üç kız çocuğu dünyaya getirmiştir (İbn Sa'd, et-Tabakât, III, 100). Hz. Peygamber’in hicreti sırasında Sevr mağarasına yemek taşımış ve yol hazırlığı yapılırken azık torbalarını bağlamak için kuşağını ikiye bölmesi sebebiyle Resûl-i Ekrem’in iltifatına mazhar olarak "Zâtünnitâkayn" (iki kuşaklı) lakabını almıştır. Ayrıca bu süreçte babasının yerini söylemediği için Ebû Cehil’den tokat yemiştir (Taberî, Târîh, II, 379). Hicret yolculuğunun sonunda Kuba’ya vardığında oğlu Abdullah b. Zübeyr’i dünyaya getirmiş, bu doğum Medine’de muhacirlerin ilk çocuğu olarak Müslümanlar arasında büyük bir sevinç ve moral kaynağı olmuştur (#B003909-2 Buhari, Menakıbu'l-Ensar, 45). Esmâ bt. Ebû Bekir, kocasıyla birlikte Yermük Savaşı’na katılarak bizzat kılıç kullanan kadın mücahidler arasında zikredilmiş (Zehebî, A'lâmü'n-nübelâ, II, 288), ilerleyen yıllarda kocasından ayrılarak hayatının geri kalanını oğlu Abdullah’ın yanında geçirmiştir (İbn Asâkir, Târîhu Dımaşk, 9). Oğlu Abdullah b. Zübeyr’in Haccâc’a karşı verdiği mücadelede, teslim olmak yerine şerefiyle ölmesini tavsiye eden tarihî konuşmasıyla büyük bir dirayet sergilemiş, oğlunun şehadetinden sonra yanına gelen Haccâc’ın yüzüne karşı onun Hz. Peygamber’in bahsettiği "bozguncu" olduğunu haykırmıştır (#M006496 Müslim, Fadâilu's Sahabe, 229). Aşırı derecede cömertliği ve rüya tabirindeki maharetiyle tanınan Esmâ, kadın muhacirler içerisinde en son vefat eden sahabi olarak 73 /692 yılında, yüz yaşlarındayken Mekke’de vefat etmiştir (İbn Asâkir, Târîhu Dımaşk, 28).
Esmâ bint Ebû Bekir, Hz. Peygamber’in yakın aile çevresinde bulunması ve uzun ömrü sayesinde hadislerin gelecek nesillere ulaştırılmasında mühim bir mevki sahibidir. Kendisinden, oğulları Abdullah ve Urve’nin yanı sıra Abdullah b. Abbas gibi sahabiler ve İbn Ebû Müleyke gibi meşhur tabiîler hadis rivayet etmiştir (İbn Asâkir, Târîhu Dımaşk, 28). Zehebî, on üçü hem Buhârî hem Müslim’de bulunan toplam elli sekiz rivayeti olduğunu belirtirken, Buhârî onun rivayetlerini eserinin elli üç farklı yerinde zikrederek ilmî otoritesini tescil etmiştir. Naklettiği hadisler ağırlıklı olarak hicret hatıraları, cömertlik, kıyafet, yeme içme ve kadınlarla ilgili fıkhî hükümleri ihtiva etmektedir (Zehebî, A'lâmü'n-nübelâ, II, 296).
Sahabî
0 - 71
Medine
1. Sıra (29)
2. Sıra (1)
Tabiîn
0 - 83
Kufe
1. Sıra (23)
2. Sıra (150)
3. Sıra (3)