Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Tabiîn
0 - 80
Şam
1. Sıra (9)
2. Sıra (148)
3. Sıra (20)
4. Sıra (3)
Sahabî
- 34
Medine, Şam
1. Sıra (365)
2. Sıra (1)
Ensar’ın Hazrec koluna mensup olan Ebü’l-Velîd Ubâde b. es-Sâmit b. Kays el-Ensârî el-Hazrecî, 586 yılında Medine’de doğmuştur. Hz. Peygamber’in nübüvvetinin 12. yılında (621) gerçekleşen Birinci Akabe Biatı’na katılmış, ertesi yıl İkinci Akabe Biatı’nda seçilen on iki temsilciden (nakib) biri olarak Medine’de İslam’ın yayılmasında öncü rol oynamıştır. Okuma yazma bilmesi sebebiyle Resûl-i Ekrem tarafından sahâbîlere okuma yazma ve Kur’an öğretmekle görevlendirilmiştir. Hz. Peygamber hayattayken Kur’an-ı Kerîm’in tamamını ezberleyen beş Medineli sahâbîden biri olan Ubâde; aynı zamanda vahiy kâtipliği, Ashâb-ı Suffe muallimliği ve zekât memurluğu görevlerini üstlenmiştir. Bedir, Uhud ve Hendek gazveleri başta olmak üzere Hz. Peygamber’in katıldığı bütün askerî seferlerde yer almış, Mekke’nin fethinde Ensar birliğinin komutanlığını yürütmüştür (İbn Sa'd, et-Tabakât, III, 546; Zehebî, A'lâmün-Nübelâ, II, 5-11).
Hz. Ömer’in hilafeti döneminde, Suriye halkına Kur’an ve İslâm esaslarını öğretmek amacıyla Muâz b. Cebel ve Ebü’d-Derdâ ile birlikte bölgeye gönderilmiştir. Humus, Dımaşk ve Filistin’de muallimlik yapan Ubâde, aynı zamanda Kudüs kadılığına tayin edilmiştir. Suriye Valisi Muâviye b. Ebû Süfyân ile ticari işlemlerde faiz ilkesi ve salgın hastalıklar konusundaki fıkhi anlaşmazlıklarında tavizsiz bir duruş sergilemiş; Hz. Ömer, Ubâde’nin içtihadını destekleyerek vali üzerindeki bağımsızlığını korumasını sağlamıştır. Askerî alanda da büyük başarılar göstererek Lazkiye, Cebele, Tartûs ve İskenderiye’nin fetihlerine komuta etmiş; fethedilen bölgelerin imar ve idari yapılanmasında aktif rol almıştır (Zehebî, A'lâmün-Nübelâ, II, 5-11).
Mısır’ın fethi sırasında Amr b. Âs’ın takviye birlik talebi üzerine Hz. Ömer, "her biri bin kişiye bedel" kabul ettiği dört komutandan biri olarak Ubâde b. Sâmit’i bölgeye sevk etmiştir. Mısır Valisi Mukavkıs ile yapılan müzakerelerde heyet başkanlığı üstlenmiş; heybetli duruşu, güzel konuşması ve diplomatik kabiliyetiyle muhatabını derinden etkilemiştir. Hz. Osman döneminde ise İslam devletinin ilk deniz seferi olan Kıbrıs fethine eşi Ümmü Harâm bint Milhân ile birlikte katılmıştır. İki metreyi aşan boyu, geniş omuzları ve cüssesiyle heybetli bir şahsiyete sahip olan Ubâde, zenginliğine rağmen son derece zâhidâne bir hayat yaşamış, elde ettiği geliri muhacirlere ve ihtiyaç sahiplerine dağıtmıştır (Zehebî, A'lâmün-Nübelâ, II, 5-11).
Ömrünün son yıllarını Filistin bölgesinde geçiren Ubâde b. Sâmit, 34 (654) yılında Kudüs’te vefat etmiş ve Remle’de defnedilmiştir. Hz. Peygamber’den naklettiği 181 hadis, Kütüb-i Sitte başta olmak üzere temel hadis külliyatlarında ve Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’inde yer almıştır. Kendisinden Enes b. Mâlik, Câbir b. Abdullah ve Ebû Ümâme gibi sahâbîlerin yanı sıra Ebû Müslim el-Havlânî ve Ebû İdrîs el-Havlânî gibi büyük tâbiîn âlimleri rivayette bulunmuştur. Hem savaş meydanlarındaki komutanlığı hem de ilim, kaza ve fetva alanındaki otoritesiyle ilk dönem İslam tarihinin en mümtaz şahsiyetlerinden biri sayılmıştır (İbn Hacer, el-İsâbe, III, 624-626).
Etbau'-Tabiîn
0 - 221
Medine, Basra
2. Sıra (2)
3. Sıra (3)
4. Sıra (201)
5. Sıra (428)
6. Sıra (95)
7. Sıra (13)
8. Sıra (2)
Tabiîn
0 - 136
Medine
2. Sıra (1)
3. Sıra (22)
4. Sıra (1)
Tabiîn
0 - 0
2. Sıra (24)
3. Sıra (2)
7. Sıra (1)
Sahabî
- 74
Medine
1. Sıra (3031)
2. Sıra (24)
3. Sıra (7)
Hicretten önce Medine’de doğmuş ve genç yaşından itibaren hayatını İslâm’a hizmete adamış bir sahabidir. Medine’nin Hazrec kabilesinden olan Ebû Saîd el-Hudrî, Hudre kabilesine mensubiyetiyle tanınmaktadır (Zehebî, Siyeru A‘lâmi’n-Nübelâ, III, 168). Uhud Gazvesi’ne katılmak istediğinde henüz on üç yaşındaydı. Babası Mâlik b. Sinân’ın ısrarına rağmen Hz. Peygamber, yaşı küçük olduğu için savaşa katılmasına izin vermemiştir (İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-gâbe, VI, 142). Babası Mâlik bu savaşta ailesine hiçbir maddi miras bırakmadan şehid düşmüştür (İbn Sa‘d, et-Tabakât, III, 421). Yaşadığı yoksulluk üzerine annesi onu yardım talep etmesi için Hz. Peygamber’e göndermiştir. Ancak Resûl-i Ekrem’in, kimseden bir şey istemeyip iffetli ve sabırlı davrananları Allah’ın zengin kılacağına dair sözlerini işitince bir şey istemeden geri dönmüştür (İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-gâbe, II, 365). Bu hadiseden sonra hayatı boyunca kimseden bir şey talep etmemeyi şiar edinmiştir.
Hz. Peygamber ile birlikte ilk defa Hendek Gazvesi’ne katılmış, sonrasında ise on iki gazveye daha iştirak etmiştir (İbn Sa‘d, et-Tabakât, II, 94). Bey‘atürrıdvân’da hazır bulunan ve ilk biat edenler arasında yer alan şanslı sahabelerdendir (İbn Hacer, el-İsâbe, III, 85). Genç sahabelerin en fakihi olarak kabul edilmiş ve Medine’de "imam" ile "müftü" lakaplarıyla anılmıştır (Zehebî, Siyeru A‘lâmi’n-Nübelâ, III, 170). Hadis ilmindeki yeri oldukça yüksektir ve 1000’den fazla hadis rivayet eden yedi sahabi (müksirûn) arasında yer alır (İbn Sa‘d, et-Tabakât, II, 372). Toplamda 1170 rivayeti hadis külliyatına kazandırmıştır. Kendisinden Abdullah b. Ömer ve Enes b. Mâlik gibi büyük isimler hadis nakletmiştir (İbn Hacer, el-İsâbe, III, 86).
Ebû Saîd el-Hudrî, hakkın söylenmesi ve sünnetin korunması konusunda oldukça tavizsiz bir tutum sergilemiştir. Halife Ömer döneminde Ebû Mûsâ el-Eş‘arî’nin bir hadis rivayetine şahitlik ederek ona destek olmuştur (İbn Sa‘d, et-Tabakât, IV, 107). Mervân b. Hakem ve Muâviye b. Ebû Süfyân gibi yöneticilerin sünnete uygun görmediği davranışlarını bizzat huzurlarında tenkit etmiştir (Zehebî, Siyeru A‘lâmi’n-Nübelâ, III, 171). Vefatından önce oğlu Abdurrahman’a Cennetü’l-bakî'ye mezarlığında gömüleceği yeri bizzat göstermiştir (İbn Sa‘d, et-Tabakât, III, 422). Kabrinin üzerine türbe yapılmamasını ve arkasından yas tutulmamasını vasiyet etmiştir. 74 (693-94) yılında Medine’de vefat etmiş ve istediği yere defnedilmiştir (İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-gâbe, II, 365). İstanbul’da Kariye Camii yakınında ona nisbet edilen makam-kabrin ise tarihi bir gerçekliği bulunmamaktadır.
Etbau'-Tabiîn
0 - 225
1. Sıra (1)
2. Sıra (2)
4. Sıra (19)
5. Sıra (130)
6. Sıra (68)
7. Sıra (12)
Etbau'-Tabiîn
0 - 187
Kufe
2. Sıra (2)
3. Sıra (17)
4. Sıra (217)
5. Sıra (106)
6. Sıra (28)
7. Sıra (1)
Tabiîn
140 - 224
Mekke, Basra
1. Sıra (2)
3. Sıra (6)
4. Sıra (108)
5. Sıra (241)
6. Sıra (64)
7. Sıra (7)
Tabiîn
139 - 226
Medine
3. Sıra (4)
4. Sıra (74)
5. Sıra (184)
6. Sıra (67)
7. Sıra (34)
8. Sıra (5)
9. Sıra (2)
Yemen asıllı Güney Arapların Asbah koluna mensuptu. Babası hadis rivayetiİsmail’in babası Abdullah, Ebû Üveys b. Abdullah b. Üveys b. Mâlik b. Ebû Âmir’dir. Annesi Mâlik b. Enes’in kız kardeşidir.
Mâlik b. Enes, babasından, Kesîr b. Abdullah’tan, Nâfi b. Ebû Nuʻaym ve pek çok Medineli hadis şeyhinden hadis rivayet etmiştir.