Meşhur ismi
Adı
Derecesi
Güvenirliliği
Doğum Yılı
Vefat Yılı
Yaşadığı
Yerler
Rivayetleri
Etbau'-Tabiîn
97 - 161
Mekke, Kufe, Bağdat, Yemen
1. Sıra (136)
2. Sıra (21)
3. Sıra (721)
4. Sıra (2084)
5. Sıra (855)
6. Sıra (47)
7. Sıra (3)
Tabiîn
0 - 99
Kufe
1. Sıra (26)
2. Sıra (24)
3. Sıra (79)
Tabiîn
0 - 63
Kufe, Vâsıt
1. Sıra (60)
2. Sıra (590)
3. Sıra (3)
Sahabî
- 36
Medine, Mekke, Basra, Şam
1. Sıra (96)
Ebû Muhammed Talha b. Ubeydillâh b. Osmân et-Teymî el-Kureşî, nesebi Hz. Peygamber ile Mürre’de birleşen, annesi sahâbeden Alâ b. Hadramî’nin kız kardeşi Sa‘be bint Abdullah olan ve cennetle müjdelenmiş on sahâbîden biridir (İbnü’l-Esîr, III, 85). Hz. Ali ile aynı yıl doğduğu zikredilse de vefatındaki yaşına dair rivayetler daha önce doğmuş olabileceğini göstermektedir (İbn Sa‘d, III, 224). Mekke’nin önemli tüccarlarından biri olan Talha b. Ubeydullah, ticaret için bulunduğu Busrâ’da bir rahipten Hz. Muhammed’in peygamberliğini öğrenince hemen Mekke’ye dönmüş ve Hz. Ebû Bekir vasıtasıyla ilk müslümanlar arasında yer almıştır (İbn Sa‘d, III, 214-215). Müslüman olduğu günlerde Hz. Ebû Bekir ile aynı ipe bağlanarak işkence gördüğünden her ikisi “Karîneyn” lakabıyla anılmıştır (İbn Kuteybe, 228). Vahiy kâtipliği de yapan Talha b. Ubeydullah, Suriye’de olduğu sırada meydana gelen Bedir Gazvesi’ne Hz. Peygamber’in onu istihbarat için Şam yoluna göndermesi sebebiyle katılamamış, ancak Medine’ye döndüğünde kendisine ganimetten pay verilmiştir (İbn Hişâm, II, 66). Uhud Gazvesi’nden itibaren bütün savaşlarda yer almış, özellikle Uhud’da Resûlullah’ı korurken vücudundan ağır yaralar almış ve eli çolak kalmıştır (İbn Sa‘d, III, 217). Bu kahramanlığı üzerine Hz. Peygamber, “Talha’ya cennet vâcip oldu” buyurmuştur (Tirmizî, “Menâkıb”, 21). Hz. Ebû Bekir döneminde ridde olaylarının bastırılmasında aktif rol oynamış (İbn Sa‘d, III, 216), Hz. Ömer’in halife seçimi için belirlediği altı kişilik şûra heyetinde yer almıştır (Taberî, II, 227-234). Hz. Osman’ın öldürülmesinden sonra Hz. Ali’ye biat etmişse de daha sonra Hz. Âişe ve Zübeyr b. Avvâm ile birlikte katillerin cezalandırılmasını istemiştir (Zehebî, I, 33-35). Ancak Cemel Vakâsı’nda Hz. Ali ile görüştükten sonra savaşmaktan vazgeçip geri çekilmesine rağmen Mervân b. Hakem tarafından 656 yılında şehit edilmiştir (İbn Sa‘d, III, 223). Zenginliği ve cömertliğiyle tanınan, Hz. Peygamber tarafından “hayr, feyyâz, cûd” sıfatlarıyla anılan Talha, geriye büyük bir miras ve birçok hadis rivayeti bırakmıştır (İbnü’l-Esîr, III, 86; İbn Sa‘d, III, 221-222). Hz. Peygamber ile olan yakınlığı ve İslâm’ı ilk kabul edenlerden biri olması sayesinde hadis rivayetinde önemli bir konum edinmiş; kendisinden başta oğulları Yahyâ, Mûsâ ve Îsâ olmak üzere pek çok isim ilim tahsil etmiştir (İbn Sa‘d, III, 214-225). Resûl-i Ekrem’den bizzat yaptığı rivayetlerin yanı sıra Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer’den de hadis nakleden Talha b. Ubeydullah'ın râvilik halkasında; Seleme b. Ekva‘, Saîd b. Zeyd, Mâlik b. Evs, Kusem b. Abbas, Saîd b. Osman b. Affân, Ahnef b. Kays ve Ebû Seleme b. Abdurrahman gibi dönemin önde gelen isimleri yer almaktadır (Mizzî, XIII, 412-424).
Tabiîn
0 - 92
Medine
1. Sıra (6)
2. Sıra (83)
3. Sıra (3)
Tabiîn
0 - 0
Kufe
1. Sıra (5)
2. Sıra (4)
4. Sıra (1)
Sahabî
- 56
Medine
1. Sıra (34)
Hz. Peygamber’in hanımlarından ve "müminlerin anneleri"nden biri olan Cüveyriye bint Hâris (ö. 56/676), 607 yılı civarında doğmuştur. Huzâa kabilesinin Benî Mustalik kolunun reisi Hâris b. Ebû Dırâr’ın kızıdır. Müslüman olmadan önceki adı "sâliha, hayırlı kadın" anlamına gelen Berre iken, bu tür isimlerin insanın kendisini temize çıkarması anlamına gelebileceğini düşünen Hz. Peygamber, ona "küçük kız" anlamına gelen Cüveyriye adını vermiştir. Hicretin 5. yılında (626-627) Hz. Peygamber’le evlenmeden önce amcasının oğluyla evlilik yapmıştır (İbn Sa'd, et-Tabakât, VIII, 116-120; Zehebî, A'lâmün-nübelâ, II, 261-265).
Mustalikoğulları’nın Hendek Gazvesi öncesinde Müslümanlara karşı savaş hazırlıklarına başlaması üzerine Hz. Peygamber’in düzenlediği Benî Mustalik Gazvesi sonucunda kabile mağlup edilmiş ve yüzlerce esir Medine’ye götürülmüştür. Kocası bu savaşta ölen ve henüz yirmi yaşında bulunan Cüveyriye de esirler arasında yer alarak ashaptan Sâbit b. Kays b. Şemmâs’ın hissesine düşmüştür. Esaretten kurtulmak için fidye miktarını belirledikten sonra Hz. Peygamber’e başvurarak yardım istemiş, Resûlullah da fidyesini ödeyerek kendisiyle evlenmiştir. Bu evlilik üzerine sahâbîler, Hz. Peygamber’in akrabaları saydıkları yüzlerce Mustalikoğulları esirini serbest bırakmış ve kabilenin İslâm’ı kabul etmesine vesile olmuştur (İbn Sa'd, et-Tabakât, VIII, 116-120).
Hz. Âişe’nin belirttiğine göre ibadete son derece düşkün olan Cüveyriye bint Hâris, Hz. Peygamber’den yedi hadis rivayet etmiştir. Bu rivayetlerden biri Sahîh-i Buhârî’de, biri de Sahîh-i Müslim’de yer almakta olup kendisinden İbn Abbas, Câbir b. Abdullah, İbn Ömer ve Mücâhid b. Cebr gibi önde gelen isimler hadis nakletmiştir. 56 yılı Rebîülevvelinde (Şubat 676) Medine’de vefat etmiştir (İbn Sa'd, et-Tabakât, VIII, 116-120; Zehebî, A'lâmün-nübelâ, II, 261-265).
Sahabî
0 - 0
1. Sıra (11)